ZATÜRREE ve gerçekler... Toplum sağlığını tehdit eden sağlık sorunlarının başında gelen zatürree, dünyada her yıl 4,5 milyon insanın ölümüne neden oluyor. Son günlerde ülkemizdeki zatürree olaylarında yaşanan büyük artış ise dikkat çekiyor. Türkiye’de her yıl ortalama 500 bin kişinin bu hastalığa yakalandığı tahmin ediliyor. Yaş, cinsiyet, meslek ya da sosyo-ekonomik durum tanımayan zatürree mevsim de gözetmiyor... Her an herkesi pençesine düşürebilecek kadar sinsi bir hastalık olan ve en son ünlü basketbolcü İbrahim Kutluay’ı da hasta eden zatürree ile ilgili olarak Halk Sağlığı Uzmanı Doktor Tuna Yavuz’dan bilgi aldık. Halk arasında ‘zatürree’ olarak bilinen pnömoni, özellikle risk grubu hastalarda ölümle sonuçlanabilecek ciddi bir akciğer hastalığı. Küçük çocuklarda, ileri yaştakilerde ve kronik bir hastalığı bulunan kişilerde daha ağır seyreden bu hastalık zamanında ve doğru müdahale edilmezse ölümle sonuçlanabiliyor. Hangi belirtiler ortaya çıkıyor? Zatürree olan hastalar tipik olarak grimsi bir renge bürünüyorlar ve ateşleri genellikle 39 derecenin üzerinde oluyor. Öksürük ve çoğu zaman pas renginde olan koyu kıvamlı balgam ise zatürreenin diğer önemli belirtileri. Hastalık genç erişkinlerde genellikle şiddetli bir titremenin ardından ateş yükselmesiyle aniden başlıyor. Buna karşılık yaşlılarda son derece sinsi bir şekilde başlayıp ve zatürree izlenimi vermeden gelişebiliyor. Hatta, kimi zaman çok yaşlı hastalarda öksürük çok az oluyor, hiç balgam çıkmıyor ve ateş de yükselmiyor. Ancak hasta yorgun görünüyor ya da bilinci bulanıklaşıyor. Vücut ısısı düşüp ve şok tablosu ortaya çıkıyor. Zatürreeye neden olan bakteriler (pnömokoklar), aynı zamanda kan ile tüm vücuda yayılarak bakteriyemi adı verilen tabloya ve beyin zarında da menenjit gibi ciddi enfeksiyonlara neden olabiliyorlar. Her yirmi zatürree vakasından biri ölümle sonuçlanırken, her on bakteriyemi vakasından ise üçü ölümle sonuçlanıyor. Zatürree nasıl bulaşıyor ? Zatürreeye neden olan pnömokok, üst solunum yollarında koloniler oluşturan ve normal florayla birlikte bulunan bir tür bakteri. Bu pnömokoklar kişiden kişiye, bir iki metrelik mesafelerden yakın temas sonucu bulaşıyor. Tek başına ya da solunum damlacıklarıyla birlikte solunum yolundan vücuda giren pnömokoklar, burun ve ağız boşluklarının birleştiği yerde bakteri kolonileri oluşturuyor. Bakteri genellikle aile içinde, özellikle küçük çocuklar ve okul çocukları arasında yayılma eğilimi gösteriyor. Hastalığın yayılması çoğu zaman viral üst solunum yolları enfeksiyonları ile birlikte oluyor. Pnömokok enfeksiyonu grip kadar bulaşıcı olmamakla birlikte zatürree salgınları daha çok insanların kalabalık şekilde bir arada yaşadığı yerlerde, askeri kamplarda, tutukevlerinde ve yatılı okullarda görülüyor. Ne sıklıkta görülüyor ? Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre, dünyada her yıl her bin kişiden 10-15’inin zatürreeye yakalandığı sanılıyor. ABD’de her yıl pnömokoklara bağlı zatürreeden 100 bin- 175 bin kişi, bakteriyemiden 50 bin kişi ve menenjitten üç bin kişi hastaneye yatıyor. Yaklaşık 20 bin ila 40 bin kişinin de hayatını kaybettiği bildiriliyor. Türkiye’de ise, Sağlık Bakanlığı istatistiklerine göre her yıl yaklaşık 90 bin zatürree vakası görülüyor ve iki bin beş yüz civarında kişi hayatını kaybediyor. Ancak uzmanlar Türkiye için gerçek rakamın çok daha yüksek olduğunu ifade ediyor ve yaklaşık 500 bin kişinin her yıl zatürreeye yakalandığını belirtiyor. Zatürree ve gerçekler Zatürree, en gelişmiş ülkelerde bile tanı ve tedavi yöntemlerinin, hastane ve yoğun bakım olanaklarının çok artmasına rağmen sık görülen ve ölümlere neden olan dünyanın bilinen en eski hastalıklarından biri. Zatürree özellikle; küçük çocuklarda, yaşlılarda, kalp, şeker, böbrek ve bronşit hastalarında ölümlere yol açabiliyor. Tüm zatürree vakalarının yarısından sorumlu olan pnömokokların giderek penisilin ve başka birçok antibiyotiğe karşı direnç kazandığı saptanmış. Bu yüzden zatürree tedavisinde kullanılan antibiyotikler etkisiz olabiliyor. Tıptaki tüm gelişmelere rağmen en gelişmiş ülkelerde bile kana mikrop karışan zatürreelerde ölüm oranı çok yüksek. Yapılan araştırmalarda pnomokok zatürreesinden ölen kişilerin %50’sinin ilk 48 saat içinde bir başka deyişle tanı konulup tedaviye henüz başlayamadan öldüğünü ortaya koyuyor. İşte tüm bu nedenlerden dolayı zatürree hastalığından korunmak büyük önem taşıyor. Pnömokokların yol açtıkları zatürree vakalarını önlenmesinde ise ‘aşı’ önemli bir yer tutuyor. Zatürree aşısı Zatürree aşısı, pnömokok bakterilerine karşı antikorların yapımını sağlayarak organizmayı bunlara karşı kuvvetli hale getiriyor. Pnömokokların 90’dan fazla türü var. Aşı içinde bu pnömokoklar içinde en çok hastalık yapabilme özelliği olanlar bulunuyor. Tek bir doz aşı ile yıllar süren bir bağışıklık elde ediliyor. Bazı durumlarda aşının 5 yıl sonra tekrarlanması gerekiyor. Kimler zatürree aşısı olmalı? Dünya Sağlık Örgütü, ölümcül sonuç doğurabilecek bu hastalıkta risk gruplarının; özellikle kalp, akciğer, böbrek hastaları, diyabet gibi kronik hastalıkları olan kişiler ve 65 yaşını aşan yaşlılar olduğuna dikkat çekiyor. Bu guruplarda yer alanların zatürree aşısı olmaları önemli bir koruma faktörü oluşturuyor. Ayrıca, çocuk yurtları ve huzurevi gibi toplu yerlerde yaşayanların da aşılanarak zatürreeden korunması gerektiği vurgulanıyor. Pnömokok aşısı 2 yaşından küçük çocuklarda ise önerilmiyor. Diğer yandan, zatürree aşısının belli bir zamanı yok. Zatürree her mevsimde ortaya çıkabilecek bir hastalık olduğundan aşısı da yılın her döneminde yaptırılabiliyor. |
23 Mayıs 2011 Pazartesi
ZATÜRREE
Kaydol:
Kayıt Yorumları (Atom)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder